Bu gelişme, zaten kırılgan olan küresel enerji piyasalarında sarsıntıyı daha da artırdı. Abluka kararının etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 104 dolara kadar çıkarak yüzde 9,1 oranında yükselirken, Avrupa doğal gaz vadeli işlemleri de bir ara yüzde 18’e yakın artış gösterdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran limanlarına giriş-çıkış yapan tüm gemileri kapsayan uygulamanın Pazartesi günü New York saatiyle 10.00 itibarıyla devreye alınacağını duyurdu.
ENERJİ ARZI TEHDİT ALTINDA
Orta Doğu’daki çatışmalar enerji arzını ciddi biçimde tehdit ederken, yükselen fiyatların küresel enflasyonu artırma ve ekonomik büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığı değerlendiriliyor. Fiziksel arzın daralma ihtimali nedeniyle rafineriler ve yatırımcılar, hızlı teslim edilebilecek ham petrol kargolarına erişmek için yoğun bir rekabet içine girmiş durumda.
ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada söz konusu adımın son derece etkili olacağını ifade ederken, Tahran’dan gelebilecek olası bir karşı hamleye karşı misilleme tehdidini yineledi. The Wall Street Journal’ın haberine göre Washington yönetimi, ablukanın yanı sıra sınırlı askeri operasyonları yeniden başlatma seçeneğini de masada tutuyor. Eski Suudi Arabistan’ın ABD Büyükelçisi Michael Ratney, gelişmelerin büyük bir risk ve belirsizlik yarattığını belirtti. Ratney, Çin’e petrol taşıyan gemilerin durumuna dikkat çekerek, ABD Donanması’nın bu gemileri de kapsayıp kapsamayacağının China ile ilişkiler açısından kritik olabileceğini vurguladı.
ÇÖZÜM BULMAK ZORLAŞIYOR
Basra Körfezi’ni dünya piyasalarına bağlayan Hürmüz Boğazı, Şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana fiilen kapalı sayılıyor. İran yönetimi ise bazı gemilerden ücret alarak ve geçişleri azaltarak bu stratejik hattaki kontrolünü artırdı. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Orta Doğu Programı Direktörü Mona Yacoubian ise ABD’nin abluka planını oldukça iddialı ancak sorunu çözmekten uzak bir girişim olarak değerlendirdi. Yacoubian’a göre İran, petrol ihracatının tehlikeye girmesi halinde Husiler üzerinden Bab el-Mendeb Boğazı’ndan geçen gemileri hedef alabilir. Mart sonunda çatışmalara dahil olan Husilerin, deniz taşımacılığını aksatma kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor.
Öte yandan savaşın başlamasından bu yana Suudi Arabistan, ülke içi boru hatlarıyla Yanbu Limanı’na daha fazla petrol sevk ederek Kızıldeniz üzerinden yapılan akışı artırdı. Pazar günü Riyad yönetimi, İran saldırılarının ardından Doğu-Batı boru hattının tam kapasiteye ulaştığını ve Manifa sahasında üretimin yeniden başladığını açıkladı.